Quỹ hỗ trợ xuất bản: Hỗ trợ tới đâu?
Thứ năm, 15/07/2010, 14:56
Đã hiệu quả…
Trên thực tế, việc hỗ trợ cho các hoạt động xuất bản đã được thực hiện từ nhiều năm nay và mang lại những tác động tích cực. Theo bà Mai Quỳnh Giao (Giám đốc NXB Phụ nữ), năm 2009, NXB này được Nhà nước hỗ trợ 350 triệu đồng thực hiện 3 đầu sách phục vụ cho công tác tuyên truyền tới phụ nữ các xã nghèo. “Số tiền tuy ít nhưng theo tôi cách hỗ trợ như vậy là tốt trên cơ sở NXB chủ động xây dựng đề tài phục vụ cho nhiệm vụ chính trị của mình như nâng cao trình độ phụ nữ trong việc bảo vệ sức khỏe, sách về Bác Hồ, gương người tốt việc tốt… Những sách với nội dung này nhất thiết phải có hỗ trợ vì phục vụ cho vùng sâu, vùng xa, nơi người dân không có điều kiện để mua sách nhưng lại có nhu cầu đọc sách lớn. Mô hình đó hiện nay khá tốt, chỉ có điều phải kiểm tra tài chính và đề tài chặt chẽ”, bà Giao khẳng định.
Người dân vùng sâu, vùng xa có nhu cầu đọc sách báo lớn
nhưng không có điều kiện mua sách báo
(ảnh chụp tại ĐBĐVH xã Sa Pả, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai) Ảnh: Thanh Hải
Đồng tình với đánh giá này, ông Nguyễn Văn Cừ (Giám đốc NXB Văn học) cho rằng, việc hỗ trợ đối với NXB Văn học đã được thực hiện từ hơn 20 năm nay chủ yếu tập trung vào những sách văn học Việt Nam cần quảng bá, không phải sách dịch, không nhằm mục đích kinh doanh, sách có giá trị nhưng kén bạn đọc để đưa về thư viện các tỉnh, thậm chí đến cấp xã, phường. Cách làm hiện nay rất hiệu quả”, ông Nguyễn Văn Cừ cho biết.
Tuy nhiên, nguồn hỗ trợ đề cập ở trên mới chỉ là từ ngân sách Nhà nước, vì vậy khó có thể mở rộng nhiều và đáp ứng đầy đủ nhu cầu xuất bản sách. Ông Nguyễn Văn Cừ dẫn chứng, thông thường với các đối tác khác ngoài Nhà nước khi hỗ trợ xuất bản thường không tham gia vào quỹ mà đưa thẳng cho tác giả để đầu tư trực tiếp vào đầu sách.
Nhưng phải tìm cách hiệu quả hơn!
Nhìn nhận chung về việc hỗ trợ xuất bản hiện nay, ông Nguyễn Kiểm (Cục trưởng Cục Xuất bản, Bộ TT&TT) cho rằng, các nguồn còn bị phân tán và chưa thống nhất. Vì vậy, cần có một tổ chức quỹ riêng để tập hợp các nguồn này nhằm quản lý một cách thống nhất và hỗ trợ đúng đối tượng. “Vấn đề đặt ra hiện nay là quỹ sẽ trọng tâm vào lĩnh vực xuất bản hay tất cả các khâu của hoạt động xuất bản bao gồm cả in ấn và phát hành. Sẽ thực hiện theo hướng hỗ trợ các NXB hay cho tác giả hoặc tác phẩm cần xuất bản. Sẽ tập trung cho việc công bố ấn phẩm hay hỗ trợ cho việc sáng tác các tác phẩm…”, ông Kiểm băn khoăn.
Theo ông Lưu Xuân Lý (Giám đốc NXB Văn hóa dân tộc), trước mắt, Quỹ chỉ nên tập trung cho việc “xuất” được cái “bản” đã bởi hỗ trợ cho việc công bố ấn phẩm thì trong đó đã gián tiếp hỗ trợ cho in và phát hành. Còn nếu tất cả đều hỗ trợ trực tiếp thì e rằng Quỹ không kham nổi. “Theo tôi, nên hỗ trợ để công bố tác phẩm, đương nhiên việc này hỗ trợ thông qua NXB, chứ không phải hỗ trợ cho NXB, để mua bản quyền, dịch thuật, sách thực hiện nhiệm vụ chính trị, sách về những di sản văn hóa dân tộc, những bộ sách quý mà khó bán được trên thị trường”, ông Lý kiến nghị.
Tuy vậy, theo bà Mai Quỳnh Giao, có nhiều cách để hỗ trợ và nhìn chung tất cả thể hiện trên ấn phẩm và qua NXB vì NXB là nơi tổ chức ra đề tài để ra được xuất bản phẩm. Với những cuốn sách hay thì có thể hỗ trợ trực tiếp vào xuất bản phẩm để phổ biến cuốn sách. “Tôi nghĩ quỹ chỉ nên dừng ở hỗ trợ cho lĩnh vực xuất bản, nếu có tiền nhiều thì mới nên mở ra lĩnh vực in. Còn phát hành hiện nay đã được trợ giá cước để đưa sách tới vùng sâu và vùng xa”, bà Mai Quỳnh Giao đề xuất.
Phân tích trên cách nhìn nhận của các nhà văn, ông Nguyễn Văn Cừ cho rằng, đối với các nhà văn, hỗ trợ vào xuất bản phẩm theo kiểu đơn đặt hàng là không có tác dụng, chẳng hạn nhà văn Nguyên Ngọc đã từng trả lại tiền hỗ trợ vì nhà văn sáng tác theo sự bộc lộ của cá nhân, tính chất đặt hàng đã vi phạm vào nguyên tắc tự do sáng tác của họ. “Tùy từng trường hợp quỹ nên hỗ trợ vào tác giả hay hỗ trợ công bố tác phẩm. Nhưng theo tôi nên tập trung nhiều hơn cho việc công bố tác phẩm”, ông Nguyễn Văn Cừ nói.
Ông Nguyễn Văn Cừ, Giám đốc NXB Văn học
Quỹ hỗ trợ xuất bản đặc biệt cần thiết trong việc hỗ trợ tác quyền, để dịch ra tiếng nước ngoài, đẩy mạnh giới thiệu văn hóa, hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài qua sách văn học. Tôi cho rằng, hoạt động này nếu tính về lợi ích kinh tế thì luôn luôn lỗ, cái lãi chính là hình ảnh Việt Nam được đưa ra nước ngoài. Do đó, cần hình thành quỹ hỗ trợ tiền dịch, mua tác quyền, in, vận chuyển… Quỹ này do Bộ TT&TT quản lý và điều hành là hiệu quả nhất.
