Những lệnh thu hồi sách không được 'tâm phục khẩu phục'

Cho đến ngày có quyết định thu hồi của Thanh tra Sở Thông tin và truyền thông (TT & TT)TP HCM, Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông (OLCNXĐĐ) của Nguyễn Vĩnh Nguyên đã được tiêu thụ gần hết, chỉ còn vài chục cuốn.

Việc thu hồi cuốn sách này, cùng với Sát thủ đầu mưng mủ gần đây một lần nữa cho thấy nhiều sự nhập nhằng, bất cập trong cách quản lý cũng như thẩm định nội dung.

Anh một đường, tôi một hướng

Cùng với quyết định phải thu hồi cuốn OLCNXĐĐ, công ty Phương Nam – đơn vị liên kết với NXB Hội nhà văn xuất bản cuốn sách này -  còn bị phạt 7,5 triệu đồng. Đồng thời, văn bản còn chỉ rõ “công ty Phương Nam cần lưu ý rút kinh nghiệm trong quá trình liên kết khai thác đề tài”. 

Thực tế, không hề giống Sát thủ đầu mưng mủ, Sợi xích, I am đàn bà... bị thu hồi trước đây vì những sai phạm trong khâu thủ tục xuất bản, OLCNXĐĐ đã hoàn tất thủ tục lưu chiểu, cũng như được NXB Hội Nhà văn thẩm định nội dung trước khi ra mắt bạn đọc từ gần 6 tháng trước. Điều đó có nghĩa đã có sự bất cập và trái ngược nhau trong việc thẩm định nội dung xuất bản phẩm giữa hai đơn vị là NXB Hội nhà văn và Sở TT & TT.

Cho đến nay không hề có sự hợp tác, tìm hiểu nào giữa hai đơn vị rất liên quan này. “NXB là NXB, chúng tôi không quan tâm đến các thao tác của họ, chúng tôi chỉ làm việc đúng chức năng và trách nhiệm của mình”, đại diện Sở TT & TT TP HCM cho biết. Với câu trả lời tương tự, khi được hỏi về văn bản yêu cầu thu hồi cũng như nhận định về nội dung cuốn sách của sở, NXB Hội nhà văn nói rằng “kệ họ!”. Và vào 8/11 tới, trong buổi họp của Ban biên tập, NXB Hội nhà văn sẽ bàn về nội dung cuốn sách OLCNXĐĐ một cách toàn diện hơn. “Khi đó, chúng tôi sẽ có ý kiến”, ông Trung Trung Đỉnh, giám đốc NXB Hôi nhà văn cho biết. 

Ranh giới mong manh

Thực tế cho thấy, việc quyết định thu hồi của Sở TT & TT không hề có tác dụng ngăn chặn sự truyền bá của một tác phẩm “thiếu ý thức chính trị - xã hội”, dễ gây sai lệch nhận thức như lý do mà Sở TT & TT TP.HCM đưa ra. Ngược lại, quyết định này còn phần nào khiến cho cuốn sách được tìm kiếm nhiều hơn, gây “sốt” hơn đối với thị trường sách lậu, cũng giống nhưSợi xích hay Sát thủ đầu mưng mủ... trước đó. Sợi xích từng trở thành “bestseller” ở các chiếu sách vỉa hè sau khi bị cấm phát hành, Sát thủ đầu mưng mủ cũng được cư dân mạng vào cuộc săn lùng bản .pdf... Đến mức, trên một diễn đàn, một độc giả còn hài hước: “Thời bây giờ, muốn nổi tiếng, chỉ cần “chạy” được giấy cấm phát hành!”.

Tại sao cuốn sách chỉ bị thu hồi khi đã phát hành được hơn 5 tháng và gần như đã được tiêu thụ hết vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ. Bên cạnh đó, việc thẩm định để đi đến kết luận nội dung cuốn sách có vấn đề của Thanh tra Sở TT & TT TP HCM, sau khi đã có sự thẩm định của các biên tập là các nhà văn của NXB, dựa trên ý kiến của chuyên gia nào là điều rất đáng quan tâm. “Không giống với những xuất bản phẩm về toán học, hóa học... để đưa ra kết luận đúng - sai, hay - dở đối với một tác phẩm văn học thì phải có hội đồng thẩm định có chuyên môn phù hợp, không thể dựa vào cảm nhận chủ quan của một hai người”, đại diện một đơn vị kinh doanh sách cho biết. 

Có lẽ, đây không còn là câu chuyện riêng của cấm hay không cấm, mà nó còn hệ lụy đến nhiều vấn đề khác, như nhận định của ông Nguyễn Văn Phước, giám đốc First News: “Ngoài thiệt hại về kinh tế, thời gian, việc này còn tổn hại rất nhiều đến uy tín cũng như niềm tin của đơn vị kinh doanh sách lẫn tác giả”.