Vị Đại tá về hưu và những mẩu giấy “thắp lên Vòng cung lửa”

Khó có thể tìm được cuốn sách nào miêu tả một cách chân thực, sinh động, toàn diện về chiến thắng Điện Biên Phủ trên không như tác phẩm “Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội” của Đại tá Lê Văn Chung. Gặp ông một buổi sáng tại nhà xuất bản Thông tin Truyền thông, nghe chia sẻ về hành trình tái hiện cuộc chiến đấu lịch sử của dân tộc mới thấy trân trọng biết bao tâm huyết của người Đại tá về hưu năm nay đã 73 tuổi gửi gắm tới thế hệ trẻ, cũng như thấm thía và tự hào về sức mạnh dân tộc qua từng trang sách.

Năm 1975, tại sân bay Nội Bài, Đại tá Lê Văn Chung gặp lại John Kriski, nguyên là Phó Tư lệnh Bộ chỉ huy chiến dịch đánh phá Hà Nội, sau khi thua trận tại Hà Nội bị thải hồi về làm Phó chủ tịch hãng hàng không dân dụng PAN AM của Mỹ. Ông đã được nghe những lời chia sẻ rất thật từ phía một sĩ quan chỉ huy không quân Mỹ: “Chúng tôi căm thù các ông, đồng thời cũng kính phục các ông. Căm thù vì không quân chiến lược của Mĩ chưa bao giờ thua ai cả, thế mà lại thua trên vùng trời Hà Nội. Nhưng chúng tôi cũng kính phục các ông vì các ông đã bắn rơi được B52 của chúng tôi. Chúng tôi không hiểu làm sao các ông dùng tên lửa SAM2 lại có thể hạ được B52, càng không hiểu vì sao các ông lại biết được đường bay của chúng tôi như thể các ông có tình báo nằm trong Bộ chỉ huy của chúng tôi”.

Kể từ 12 ngày đêm ác mộng năm 1972 ấy của B52 trên bầu trời Hà Nội, cứ 5 năm, 10 năm, chính giới, giới nghiên cứu quân sự, lịch sử Mỹ lại tổ chức các cuộc hội thảo nhằm trả lời một câu hỏi duy nhất: “Tại sao siêu pháo đài bay B52 lại bị bắn rơi trên bầu trời Việt Nam?” Vị đại tá về hưu của Không quân Việt Nam đã tự đặt cho mình một mục đích mà ông theo đuổi suốt gần 40 năm qua: trả lời câu hỏi ấy.

Ông tỉ mẩn thu thập từng mẩu nhỏ những câu chuyện của các cựu phi công Mỹ, cựu tướng lĩnh không quân Mỹ được đăng báo qua những chuyến công tác ở nước ngoài trên cương vị Cục trưởng Cục Đối ngoại, rồi sau là Cục trưởng Cục Tham mưu Tổng cục Hàng không Bộ Quốc phòng. Những tài liệu như thế đã được Đại tá Lê Văn Chung cần mẫn tích góp bằng từng mẩu giấy viết tay, từng góc tờ báo được cắt ra và lưu giữ cẩn thận trong suốt gần 40 năm qua. Để ngày hôm nay, tâm huyết và bao nhiêu công sức của ông kết thành 500 trang của cuốn sách “Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội”. Một tác phẩm mà Quân chủng Phòng không - Không quân trong công văn thẩm định nội dung cuốn sách gửi tới Nhà xuất bản Thông tin Truyền thông đã khẳng định rõ: “Cuốn sách này đã lý giải được một cách trực tiếp cũng như gián tiếp những nguyên nhân dẫn tới việc Mỹ buộc phải tổ chức trận tập kích bằng B52”, cũng như được Quân chủng Phòng không - Không quân đánh giá là một trong những cuốn sách hay nhất từ trước tới nay về chiến thắng Điện Biên Phủ trên không.

Không chỉ lí giải vì sao chúng ta có thể tiêu diệt được hạm đội siêu máy bay của Mỹ mà cuốn sách - với rất nhiều tư liệu được thu thập từ nước Mỹ - còn cho ta biết vì sao Mỹ lại tổ chức trận tập kích này. Không chỉ tái hiện lịch sử từ một góc độ và phương diện đơn thuần, “Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội” luôn luôn có hai mạch diễn biến ở hai phía trận tuyến được song song thể hiện: ta và địch. Tác giả không phản ánh cuộc chiến 12 ngày đêm bằng cái nhìn từ một phía mà còn khắc họa đầy đủ, sống động từng âm mưu, hành động, thậm chí là cả diễn biến tâm lý từ phía Mỹ.

 “Khi tham gia chiến tranh Việt Nam, tôi là phân đội trưởng dẫn một đội B52 bay vào vùng trời Hà Nội. Chỉ trong một lần đánh bom, đại đội của chúng tôi đã bị bắn hạ mất 3 chiếc B52, tôi may mắn thoát chết. Kể từ chuyến bay sau, tới giờ cất cánh là các đồng đội của tôi mặt ai cũng rất căng thẳng, lo sợ. Nhưng sau này, khi tôi sang tham gia chiến dịch “Bão táp sa mạc” tại Iraq năm 1991 (khi ấy tôi đã lên cấp Sư đoàn trưởng) thì B52 của chúng tôi cứ việc ung dung rải bom là ở phía dưới lính tên lửa của Iraq đã dạt đi đâu hết, chẳng có một quả tên lửa nào bắn lên. Máy bay của chúng tôi không hề bị một mảnh đạn nào bắn phải. An toàn tới mức tôi thậm chí còn ra lệnh cho lính của mình hạ thấp độ cao để thả bom cho chính xác, thay vì bay ở độ cao 10km như ở Hà Nội. Theo thông báo của Lầu Năm Góc thì Iraq có tên lửa SAM6, SAM9. Chiến đấu cơ thì có MiG29, SU23, SU27 và SU30K. Vậy mà tất cả chúng tôi không gặp phải bất cứ sự kháng cự nào”, đó là trích đoạn trên báo hồi ký của một cựu phi công Mỹ từng lái B52 ném bom Hà Nội. Đối với những cựu binh như viên phi công này, trận đánh 12 ngày đêm trên vùng trời Hà Nội là một điều gần như không thể tin nổi. Bởi không quân Việt Nam đã đánh thắng siêu pháo đài bay B52 chỉ bằng những quả SAM2, vốn chỉ là loại tên lửa đánh chặn chứ không phải tên lửa tấn công. Đại tá Lê Văn Chung còn kể lại: “Bộ đội tên lửa của ta ngày ấy đều rất trẻ, ăn uống thiếu thốn ko có gì ngoài khoai và nước chè. Mỗi ngày các anh em phải học từ 7 giờ rưỡi đến 11 rưỡi, rồi lại tự học đến chiều tối trên mảnh đất Yên Thế nhà tranh vách đất. Khóa học tên lửa ngày ấy chỉ có 2 tháng rưỡi. Trong khi lính tên lửa của Liên Xô phải theo học cả khóa trong vòng 4, 5 năm trời mới có thể tác chiến. Vậy mà bộ đội ta sau khóa học siêu tốc ấy đã tiêu diệt được cả siêu pháo đài bay B52, kỳ công ấy khiến chính những chuyên gia Liên Xô cũng phải kinh ngạc và khâm phục”.

Bằng cách khắc họa thông tin hai chiều, bằng cách mô tả diễn biến song song như thế, bằng vô vàn những mẩu giấy viết tay nhỏ bé ghi lại tất cả... từ những mẩu giấy ấy, “Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội” đã được vị Đại tá về hưu 73 tuổi tái hiện, như để tiếp thêm niềm tin, lòng tự hào dân tộc cho lớp trẻ ngày nay và nhiều thế hệ mai sau...

“Nhà xuất bản Thông tin Truyền thông đã lên kế hoạch dịch và xuất bản cuốn sách bằng tiếng Anh trong năm tới”

Đó là lời khẳng định của bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc NXB Thông tin Truyền thông, đơn vị chịu trách nhiệm xuất bản cuốn sách “Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội”. Nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, đây sẽ là cuốn sách đầu tiên của Việt Nam về chiến thắng B52 trên bầu trời Hà Nội được dịch sang tiếng nước ngoài và phổ biến ra toàn thế giới.